Project EcoHood 

Zou je graag op een plek willen wonen waarin iedereen het goed voor heeft met zichzelf, elkaar, de omgeving en de planeet? Waar de nadruk ligt op een groene, gezonde en gelukkige leefstijl en alles in de omgeving hierop is ingericht. Waar voldoende tijd is voor verbinding, verdieping en aandacht voor alles in het leven dat waardevol is. Een plek waar je met vrienden en familie dichtbij gelukkig kan wonen. Zo ja, dan is project EcoHood misschien ook jouw droom!

Project EcoHood is grootser dan het starten van een woongemeenschap of ecodorpje met 10 huizen. De basis is het realiseren van meerdere nieuwbouwwijken door het hele land met de EcoHood principes als blauwdruk. Maar project EcoHood bestaat uit meer onderdelen...

Dit is het opwarmertje. Het HOI is een demonstratiehuis waar, door er zelf te wonen, wordt onderzocht welke positieve impact het heeft als je teruggaat naar de basis en elektrische apparaten zoveel mogelijk zijn vervangen door low tech alternatieven. Door het HOI op een zichtbare plek te zetten en de opgedane kennis zo breed mogelijk te delen, kunnen zoveel mogelijk mensen worden bereikt en geïnspireerd. Ook kunnen geïnteresseerden er 1 of meer dagen verblijven om het zelf te ervaren.

Streven: deze zomer een HOI realiseren in de Leidse regio. Dit legt meteen een basis voor het realiseren van een EcoHood wijk.

Wat als een nieuwbouwwijk vanaf de start op alle fronten zo wordt ingericht dat de keuzes die groen, gezond en gelukkig maken de makkelijkste, leukste, goedkoopste en in sommige gevallen enige keuzes zijn? Hoe zien woningen er dan uit? Welke voorzieningen zijn er? Welke activiteiten worden er georganiseerd? Wat is de rol van ondernemers en zorgverleners? Hoe wordt gemeenschapszin gestimuleerd en wat kom je er niet tegen?

Streven: elke gemeente een eigen EcoHood wijk, of twee ;)

Gezien de verkiezingswens van D66 om 10 nieuwe steden te creëren, zou het natuurlijk heel gaaf zijn om meteen groot te denken. Want hoe groter de omgeving, hoe meer onderdelen van het EcoHood gedachtegoed volledig tot hun recht kunnen komen. Een EcoHood stad is een roos van EcoHood wijken, met in het midden de voorzieningen waar een enkele wijk te klein voor is.

Dit is voor de avonturiers onder ons. Door de stijgende zeespiegel zijn drijvende gemeenschappen een oplossing. Een EcoHood eiland, zeker als die ver van het vaste land komt te drijven, draait om evenwicht. Evenwicht in de draagkracht van het eiland en de vraag van de bewoners; evenwicht in de bevolkingsopbouw; en evenwicht in de vraag en aanbod van werk.

Streven: starten met het koppelen van een paar woonboten in een meer, rivier of gracht of sloot, met daarbij de ruimte om te experimenteren met zelfvoorzienendheid.

De eerste winst is natuurlijk voor de bewoners van een EcoHood wijk, stad of eiland. In vergelijking met een gemiddelde Nederlander is een halvering van de ecologische voetafdruk makkelijk haalbaar. De gezondheid kan op een schaal van 1 tot 10 met een vol punt toenemen. Gezondere ouders zorgen voor gezondere kinderen, die in een groene en veiligere omgeving kunnen opgroeien. Ook voor vrouwen en ouderen is de omgeving veiliger. Daarnaast kan het uitgavenpatroon zo laag komen te liggen, dat een 24-urige werkweek haalbaar is. Er ontstaat hierdoor veel vrije tijd, vooral voor de bewoners die in de wijk zelf werken. Kortom, wonen in een EcoHood biedt grote kansen om samen groen, gezond en gelukkig te worden.

Hoe groot de kansen precies zijn en welke impact bepaalde maatregelen waarom hebben, is voer voor onderzoek. De eerste EcoHood wijken zullen dan ook een bron van onderzoek worden. Hoe beter de, bewezen, resultaten, hoe sneller de blauwdruk van de EcoHood wijk zal worden opgepikt door politici, ondernemers, zorgprofessionals, woningbouwcorporaties en natuurlijk bewoners uit andere wijken. Hier ontstaan de volgende winstkansen, die vooral door de andere manier van denken over en omgaan met duurzaamheid, ons zorgsysteem en het economisch model, behoorlijk verstrekkend kunnen zijn.

Project EcoHood is op vele manieren nieuw en anders en staat nog in de startblokken. De eerste versies van de onderdelen van project EcoHood zijn daardoor geschikte broedplaatsen voor innovatie. Deze innovatie kan ervoor zorgen dat de blauwdruk van een EcoHood wijk steeds beter wordt, op maat kan worden bijgeschaafd voor bepaalde omstandigheden of doelgroepen. Ook helpt innovatie om maatregelen te vertalen naar bestaande wijken of zelfs hele gemeentes. Maar het zaadje dat geplant wordt door project EcoHood kan natuurlijk ook tot hele andere innovaties leiden. Zo denk ik zelf al na over de vraag of de warmte die vrijkomt bij compostering gebruikt kan worden om het HOI en mogelijk ook andere vrijstaande huisjes, zoals bij volkstuinen, te verwarmen.

De vier onderdelen kunnen tegelijkertijd worden gestart. Het zal echter allemaal afhangen van de kansen die zich voordoen en het tempo wat gehaald kan worden. Zo kan het eerste HOI al deze zomer gereed zijn, terwijl het realiseren van een nieuwe wijk, laat staan een hele stad, jaren zal duren. Het drijvende eiland kan, als er klein wordt begonnen, ook snel een basis hebben liggen, of beter gezegd: drijven.

Voor het HOI zal binnenkort een crowdfunding starten. Met nog een paar personen erbij, waarvan minimaal 1 klusser, kunnen we voor de zomer het eerste HOI hebben gebouwd. Omdat het streven is om het HOI te verwarmen met de warmte uit een composthoop, is het ook interessant om in de aankomende maanden daar al mee te experimenteren. Bijvoorbeeld met mbo studenten.

Een drijvend eiland kan in de kleinste vorm op elke plek starten waar voldoende water is. Met een geheel van een paar, qua stroom en warmte, met elkaar verbonden wooneenheden, een kas en een open kweektuin ligt er een mooie basis. Waar verder ook onderzocht kan worden welk voedsel zinvol is om te telen in het omliggende water.

Voor de wijk en stad geldt een kip ei verhaal. Hoe meer mensen aangeven de komst van een EcoHood wijk te ondersteunen, hoe sneller politici enthousiast worden om het in hun gemeente of provincie te realiseren. En hoe concreter het politiek gezien wordt, hoe sneller potentiële bewoners en partners zich aanmelden. Om het enthousiasme aan te wakkeren, zijn een goede webpagina, een paar mooie schetsen en enkele doorrekeningen van belang. Maar laten we vooral aan de slag gaan!

Hieronder de toelichting op de dik gedrukte woorden.

Bij het Huis van Onderzoek en Inspiratie:

Positieve impact: op je ecologische voetafdruk; je gezondheid; je portemonnee; je hoeveelheid vrije tijd; en je geluksbeleving door het totaal van al deze pluspunten.

Basis: een dak; een bed; een wc; een kookunit en een paar extra spullen om te leven.

Low tech alternatieven: zoals een bezem voor de stofzuiger; teiltje voor de afwasmachine; koelhouder voor de koelkast; en een paar bordspellen en boeken voor de tv.

Bij EcoHood, de wijk

Woningen: klein, duurzaam en levensloopbestendig omdat de woningen gelijkvloers zijn met modulaire kinderslaapkamers aan de zijkanten. Deze kinderkamers worden dan gekoppeld aan de woning met thuiswonende kinderen. Verschillende spullen en ruimtes zoals schoonmaakspullen, wasmachine, sanitair tot keukens en woonkamers kunnen gemeenschappelijk zijn.

Voorzieningen: een EcoHood wijk is (grotendeels) zelfvoorzienend qua energie, warmte en water. Heeft een buffervoorraad aan woningen, zodat je bij een scheiding snel uit elkaar kan en er ook plek is voor jongeren die het huis uit willen en in de wijk willen blijven wonen, of na hun opleiding willen terugkeren. Wonen, werken en recreëren zijn gecombineerd. Een goede super en plantaardige horeca. Aanbod van een groot aantal spullen en huishoudelijke apparaten waar je betaalt voor het gebruik en niet meer voor het bezit. Veel ruimte voor groen, moestuinen, recreatie en sport.

Activiteiten: elke EcoHood wijk heeft een bruisend buurtcentrum met workshops om bewust leven. Een repair cafe. Ruimte voor dans, muziek, sport en spelavonden en natuurlijk eigen inbreng. Gezamenlijke maaltijden. Maar activiteiten kunnen natuurlijk ook buiten worden georganiseerd: wandelingen, bootcamps, toernooien, buitenspeeldagen.

Ondernemers: faciliteer de omslag van bezit naar gebruik. Regionaliseer de productieketen. Verkoop zoveel mogelijk onbewerkt voedsel, dat geteeld wordt door boeren uit de omgeving. Werk met hernieuwbare grondstoffen en onderdelen. Neem mensen in dienst uit de wijk.

Zorgverleners: de zorg start bij preventie. Help de bewoners om een gezonde leefstijl te krijgen en denk mee over de inrichting van de omgeving en het aanbod van activiteiten.

Gemeenschapszin: door het delen van spullen en voorzieningen kom je elkaar meer tegen. Dit wordt versterkt door alle activiteiten en de aanwezigheid van gemeenschappelijke moestuinen. Via Collectief Particulier Opdrachtgeverschap* kan een EcoHood wijk (grotendeels) door de bewoners zelf zijn ontworpen, betaald en gebouwd, wat kosten drukt en extra gemeenschapszin oplevert. Het is dan namelijk echt jouw wijk.

Niet aanwezig: auto’s, busjes en fietsers. Rokers. Alcohol verkooppunten. Reclame.

Bij EcoHood, de stad

Onderdelen: de mix van wonen, werken en recreëren. De omslag van bezit naar gebruik van spullen en huishoudelijke apparaten en de regionalisering van de economie. De preventie in de zorg.

Bij EcoHood, het drijvende eiland

Draagkracht eiland en vraag van de bewoners: hoe zelfvoorzienender het eiland is, hoe belangrijker het is voor de bewoners om (ruim) binnen de draagkracht van het eiland te blijven. Denk hierbij aan voedsel, water, grondstoffen voor onderhoud van of de productie van nieuwe spullen, maar ook de draagkracht van het eiland om de afvalstromen weer om te kunnen zetten in nieuwe grondstoffen.

Bevolkingsopbouw: voor een duurzame gemeenschap is een evenwichtige bevolkingsopbouw essentieel. Zo ontstaan er geen pieken of gaten bij bepaalde leeftijdsgroepen, en blijft de bevolkingsomvang stabiel.

Vraag en aanbod van werk: in een gemeenschap die (grotendeels) zelfvoorzienend is, moeten de bewoners in staat zijn om de noodzakelijke werkzaamheden (voedsel, onderhoud, zorg, onderwijs) zelf te doen, ook in tijden van piekmomenten of ziekte. De rest van de werkzaamheden kunnen zich vervolgens richten op de bezigheden die het leven op het eiland leuker en zinvoller maken.

Bij Meerwaarde

Ecologische voetafdruk: zie deze grafiek 

Gezondheid: door gezondere maaltijden, meer beweging, vrije tijd, sociale contacten, minder stress en een schone en groene omgeving.

Veiligere omgeving: geen verkeer en meer sociale controle

Veiliger (vrouwen en ouderen): voor vrouwen is de overzichtelijkheid van de gemeenschap fijn om zo geen last van ‘vreemde mannen’ te hebben. Door de sociale verbinding zal het risico voor isolatie laag liggen en de is het makkelijker om hulp te vragen als het thuis toch uit de hand loopt. Dat door de afwezigheid van alcohol (veel) minder snel zal gebeuren. De afwezigheid van alcohol zal ook zorgen voor (veel) minder ongewenste handtastelijkheden of erger. Voor ouderen is sociale verbinding erg belangrijk, zodat er veel ondersteuning is, wanneer dat nodig is. De afwezigheid van verkeer maakt het veiliger om buiten lekker te wandelen en te spelen

Uitgavenpatroon zo laag: zie tabel

Collectief Particulier Opdrachtgeverschap: is een manier van woningbouw waarbij een groep mensen gezamenlijk een project opzet om hun eigen woning of zelfs hele wijk te laten bouwen. Normaal gesproken koop je een huis of appartement van een projectontwikkelaar wanneer het helemaal af is, maar bij een CPO fungeren deelnemers zelf als opdrachtgever. Op deze manier bepaald niet de projectontwikkelaar, maar jij zelf hoe jouw woning en de wijk eruit komen te zien. Daarbij bespaar je (veel) kosten door zoveel mogelijk zelf te doen.